Δυσλειτουργία κροταφογναθικής (ΚΓΔ)

Φυσιολογική Ανατομία Κροταφογναθικής Διάρθρωσης (ΚΓΔ)

Δυσλειτουργία-κροταφογναθικής_1Η κάτω γνάθος καταλήγει σε δύο στρογγυλές άκρες που λέγονται κόνδυλοι (1). Σε κάθε πλευρά ο κόνδυλος έχει μία αντίστοιχη επιφάνεια όπου εφαρμόζει που λέγεται κροταφική γλήνη (5). Αυτές οι αρθρικές επιφάνειες δεν έρχονται σε απευθείας επαφή μεταξύ τους γιατί κανονικά παρεμβάλλεται ανάμεσά τους μία χόνδρινη επιφάνεια σα μαξιλαράκι (2) που διευκολύνει την ομαλή κίνηση της γνάθου ώστε η άρθρωση να λειτουργεί φυσιολογικά και ανώδυνα χωρίς ήχους. Αυτός ο δίσκος δεν έχει αγγεία και νεύρα αλλά θρέφεται από το αρθρικό υγρό που επίσης λιπαίνει την άρθρωση και συγκρατείται με συνδέσμους στον κόνδυλο (4) και πίσω απ’την άρθρωση, με αγγεία και νεύρα και στον πλάγιο πτερυγοειδή μυ μπροστά (7&8) που τον κρατάει στη θέση του καθώς λειτουργεί η άρθρωση.

Temporomandibular_joint

Κανονικά ο διάρθριος δίσκος ακολουθεί την κίνηση του κονδύλου μετά την περιστροφική κίνηση του κονδύλου προς τα κάτω έξω από την κροταφική γλήνη.

Δυσλειτουργία ΚΓΔ

Μερικές φορές όμως ο δίσκος δεν ακολουθεί την κίνηση του κονδύλου γιατί έχουν καταστραφεί οι σύνδεσμοι που τον κρατούν στη θέση του λόγω τραυματισμού ή λόγω σφιξίματος και τριξίματος των δοντιών (βρυγμός). Το πιο συνηθισμένο είναι να γλυστράει μπροστά απ’τον κόνδυλο (πρόσθια μετατόπιση του δίσκου). Εάν έχει συμβεί αυτό τότε συχνά αναπηδά στη θέση του καθώς η κάτω γνάθος ανοίγει και τότε ακούγεται ένα χαρακτηριστικό κλικ. Άλλες φορές δεν γλυστράει στη θέση του οπότε μπλοκάρει και κλειδώνει την κίνηση της κάτω γνάθου και όταν αυτή κλείνει κάποια στιγμή σιωπηλά επανέρχεται στη θέση του.

Δυσλειτουργία-κροταφογναθικής_3

Όταν συμβαίνει αυτό τότε οι αρθρικές επιφάνειες έρχονται σε άμεση επαφή μεταξύ τους και δέχονται πιέσεις μη φυσιολογικές γι’αυτές. Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται ως πόνος στα νεύρα και να προκαλείται μία φλεγμονώδης αντίδραση από τα αγγεία. Και εάν σχιστεί αυτός ο ιστός το πιο συνηθισμένο εύρημα δεν είναι ο πόνος αλλά το κλικ που ακούγεται ή η μη ομαλή κίνηση της γνάθου.

Η δυσλειτουργία της ΚΓΔ αφορά σε προβλήματα της γνάθου, της άρθρωσης και των μασητήριων μυών που κινούν την κάτω γνάθο.

Τι προκαλεί τη δυσλειτουργία της ΚΓΔ;

  • Τραυματισμός της γνάθου, της άρθρωσης ή των μυών της κεφαλής και του τραχήλου
  • Τρίξιμο ή σφίξιμο των δοντιών (βρυγμός) κατά τον οποίο εξασκούνται πολύ μεγάλες πιέσεις στην ΚΓΔ. Το άγχος ή το στρες μπορεί να προκαλέσει ή και να επιδεινώσει το βρυγμό.
  • Πρόσθια μετατόπιση του δίσκου
  • Οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδής αρθρίτιδα της ΚΓΔ

Ποια είναι τα συμπτώματα της δυσλειτουργίας της ΚΓΔ;

  • Πόνος ή ευαισθησία στο πρόσωπο γύρω απ’την άρθρωση, στον αυχένα και τους ώμους, γύρω απ’το αυτί, κατά τη μάσηση, ομιλία ή κατά τη μέγιστη διάνοιξη του στόματος.
  • Μειωμένη διάνοιξη
  • Γνάθος που «κολλάει» ή «κλειδώνει»
  • Κλικ ή αναπήδηση ή ήχοι τριξίματος από την άρθρωση που μπορεί και να συνοδεύονται από πόνο.
  • Δυσκολία στη μάσηση σαν να μην ταιριάζουν καλά τα πάνω με τα κάτω δόντια μεταξύ τους.
  • Πρήξιμο στο πρόσωπο.
  • Παρεκτόπιση κατά τη διάνοιξη του στόματος, αδυναμία να ανοίξει το στόμα τελείως και ομοιόμορφα (δηλαδή μπορεί να τραβάει δεξιά ή αριστερά λόγω πόνου και να μη μπορεί να κινηθεί στο πλάι εξίσου προς τη δεξιά και αριστερή πλευρά).
  • Ευαισθησία ή πόνος στα δόντια ή μεγάλη κινητικότητα χωρίς προφανή αιτιολογία.
  • Άλλα συνηθισμένα συμπτώματα είναι πονοκέφαλος, ζαλάδες, ημικρανίες πόνος στ’αυτιά, εμβοές, δυσκολία στην ακοή και αυτά είναι περισσότερο συνηθισμένα και έντονα το πρωί μετά το ξύπνημα.

Πώς γίνεται η διάγνωση της δυσλειτουργίας της ΚΓΔ;

Η κλινική εξέταση της ΚΓΔ μπορεί να αποκαλύψει πόνο ή ευαισθησία, διάφορους ήχους κατά την κίνηση της κάτω γνάθου, όπως κλικ ή κρυγμό (ήχος που προκύπτει από το τρίψιμο αρθρικών επιφανειών μεταξύ τους), μειωμένη διάνοιξη ή κλείδωμα κατά τη διάνοιξη ή το κλείσιμο του στόματος. Οι φασέτες βρυγμού που είναι συχνό εύρημα προδίδουν την παρουσία έντονης παραλειτουργικής έξης. Δυσλειτουργία-κροταφογναθικής_4φασέτες βρυγμούΜάλιστα, επειδή κατά τη διάρκεια της νύχτας η ένταση των παραλειτουργικών δυνάμεων λόγω αδυναμίας ελέγχου τους στον ύπνο μπορεί να είναι μέχρι και 14 φορές μεγαλύτερη, συνηθισμένο σύμπτωμα είναι να ξυπνάει ο ασθενής με πόνο στις γνάθους ή στους μύες του προσώπου μετά το βραδυνό ύπνο.

Εξετάζονται η λειτουργία των εμπλεκόμενων μυών και η οδοντική σύγκλειση.
Μερικές φορές χρειάζεται ακτινογραφικός έλεγχος για την εκτίμηση των γνάθων και της ΚΓΔ αλλά και των δοντιών ώστε να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν προβλήματα άλλης αιτιολογίας. Πιθανώς να είναι απαραίτητη κάποια πανοραμική ακτινογραφία αλλά και μαγνητική ή αξονική ακτινογραφία.
Πονόδοντος οδοντικής αιτιολογίας, προβλήματα από τα ιγμόρεια, αρθρίτιδα ή ασθένεις των ούλων μπορεί να έχουν παρόμοια συμπτωματολογία με τη δυσλειτουργία της ΚΓΔ.

Θεραπεία

Εάν το πρόβλημα είναι πρόσφατο, πολύ συχνά η λειτουργία της ΚΓΔ είναι δυνατόν να αποκατασταθεί πλήρως και η συμπτωματολογία να υποχωρήσει τελείως και να αποφευχθεί περισσότερο επεμβατική θεραπεία.

Συγκλεισιακός νάρθηκας
Η δυσλειτουργία της ΚΓΔ ανάλογα με την αιτιολογία της μπορεί να θεραπευθεί συντηρητικά με την κατασκευή ενός εξατομικευμένου νάρθηκα που εφαρμόζει στα πάνω συνήθως δόντια. Η παρεμβολή του νάρθηκα εμποδίζει τα δόντια απ’το να έρθουν σε σύγκλειση μειώνοντας έτσι τη μέγιστη μασητική δύναμη που μπορεί να ασκηθεί απ’τους μασητήριους μύες. Επίσης διορθώνουν τη θέση της γνάθου, γεγονός που επιτρέπει την επούλωση των εξαρτημάτων της άρθρωσης που πιθανώς έχουν τραυματιστεί.

Η ακρυλική ρητίνη που είναι το υλικό απ’το οποίο κατασκευάζεται ο νάρθηκας είναι λιγότερο σκληρό απ’την αδαμαντίνη των δοντιών οπότε εκτός από τη θεραπεία για τον πόνο αυτός ο νάρθηκας είναι απαραίτητος για την προστασία των σκληρών οδοντικών ιστών (αδαμαντίνη, οδοντίνη) από περαιτέρω αποτριβή αλλά και των υλικών αποκατάστασης (πορσελάνη) από μικροσπασίματα, λόγω των υπερβολικών δυνάμεων στις περιπτώσεις έντονου βρυγμού.

Ασκήσεις

Υπάρχει μία σειρά ασκήσεων που συστήνεται να εκτελούνται σε καθημερινή βάση.

Η εκμάθηση τεχνικών χαλάρωσης ώστε να ελέγχεται η ένταση των δυνάμεων που εξασκούνται από τους μασητήριους μύες στη γνάθο. Συνειδητά χρειάζεται προσπάθεια τα δόντια να μη βρίσκονται σε επαφή κατά τη διάρκεια της ημέρας, ώστε να μην ασκείται καθόλου πίεση.

Εφαρμογή ψυχρών και θερμών επιθεμάτων
Πάγος στο πρόσωπο στην περιοχή της άρθρωσης για 10 λεπτά πριν τις ασκήσεις και θερμά επιθέματα (όπως πχ μία ζεστή πετσέτα) μετά για 5 λεπτά διευκολύνουν την εκτέλεση των ασκήσεων και τη βελτίωση της κινητικότητας της γνάθου.

Σύσταση για αποφυγή των ακραίων κινήσεων της γνάθου και μαλακή δίαιτα όπως γιαούρτι, πουρές, μαλακά τυριά, σούπα, ομελέτα, ψάρι, μαγειρεμένα φρούτα και λαχανικά, όσπρια.

Συστήνεται να τεμαχίζεται η τροφή σε μικρά κομμάτια, ώστε να αποφεύγονται οι ακραίες κινήσεις της γνάθου όσο αυτές είναι επώδυνες.
Σ’αυτή τη φάση καλό είναι να αποφεύγονται επίσης οι σκληρές και τραγανιστές τροφές (ωμά καρότα, παξιμάδια), οι κολλώδεις τροφές που απαιτούν πολλή ώρα μάσηση, καθώς και οι τσίχλες.

Προσοχή χρειάζεται στο χασμουρητό ή το φτάρνισμα ώστε να αποφεύγεται το μεγάλο άνοιγμα του στόματος που θα προκαλέσει πόνο.

Φαρμακευτική αγωγή
Παυσίπονη ή αντιφλεγμονώδης αγωγή με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη είναι συχνά απαραίτητη.

Μυοχαλαρωτικά μπορεί να βοηθούν ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει σφίξιμο ή τρίψιμο των δοντιών.

Αγχολυτικά ή αντικαταθλιπτικά όταν χρησιμοποιούνται σε χαμηλές δόσεις μπορεί επίσης να βοηθήσουν στη μείωση ή έλεγχο του πόνου.

Όταν αποτυγχάνει η κλασσική συντηρητική θεραπεία, άλλες τεχνικές μπορεί να είναι περισσότερο αποτελεσματικές, όπως ή θεραπεία με υπερήχους ή η έγχυση ενέσιμων διαλυμάτων απευθείας στην άρθρωση κα.

Τέλος, ανάλογα με το πρόβλημα, μπορεί να χρειαστεί να γίνει χειρουργική αποκατάσταση του προβλήματος αρθροσκοπικά ή και με ανοιχτή επέμβαση.

image source: http://www.moyassar.md/TMJ

© 2014 Anna Levi. All rights reserved.